Erfenis en testament bij Spaans vastgoed: wat uw erfgenamen moeten weten
Wie een woning in Spanje koopt, laat bij overlijden niet alleen een huis na, maar ook een juridisch dossier dat in twee landen loopt. Een Spaans testament en een heldere kijk op de erfbelasting voorkomen dat uw erfgenamen maanden moeten wachten voordat zij de woning op hun naam kunnen zetten.
Wie er achter deze pagina staat. Sókerim is een Spaans vastgoedkantoor (Lyrio Home Solutions, S.L.) met kantoren in de regio Madrid en in Alicante, en een netwerk van zo'n 1.000 samenwerkende kantoren door heel Spanje. Wij helpen mensen die in het buitenland wonen bij het vinden, kopen en beheren van vastgoed in Spanje, in het Engels, van de eerste zoektocht tot de sleuteloverdracht.
Waarom dit onderwerp aandacht verdient
Een woning in Spanje maakt deel uit van uw nalatenschap, ook als u in Nederland woont en daar belasting betaalt. Zonder een Spaans testament moet de Spaanse successie vaak worden afgewikkeld op basis van een Nederlands testament of, bij het ontbreken daarvan, op basis van de wettelijke erfopvolging, wat de procedure bij de notaris in Spanje vertraagt en duurder maakt.
Dit artikel legt uit hoe de Europese erfrechtverordening werkt, wat uw erfgenamen in Spanje moeten regelen en welke rol de Spaanse en de Nederlandse belastingdienst allebei spelen. Wij geven hier geen fiscaal of juridisch advies op maat; daarvoor verwijzen wij naar een notaris in Spanje en een belastingadviseur in Nederland.
Een Spaans testament vervangt uw Nederlandse testament niet, maar maakt de afwikkeling van de woning in Spanje aanzienlijk eenvoudiger voor uw erfgenamen.
Heeft u een apart testament nodig voor uw Spaanse woning?
U bent niet verplicht een apart Spaans testament op te stellen: een Nederlands testament dat ook uw Spaanse bezittingen vermeldt, is in principe geldig in Spanje. In de praktijk kiezen veel eigenaren toch voor een afzonderlijk testament bij een Spaanse notaris, specifiek voor de woning, omdat dit de afwikkeling na overlijden aanzienlijk versnelt: er hoeft dan geen vertaald en gelegaliseerd Nederlands testament te worden overgelegd voordat de Spaanse notaris de erfenis kan verwerken.
Zonder Spaans testament moeten uw erfgenamen eerst aantonen wie volgens Nederlands recht erft, meestal met een verklaring van erfrecht, voordat de Spaanse notaris de akte van aanvaarding en verdeling van de nalatenschap kan opstellen. Dat kost tijd en brengt extra kosten met zich mee voor vertaling, legalisatie en gestoría, juist op een moment dat uw familie al met veel andere zaken bezig is.
Een Spaans testament vervangt uw Nederlandse testament niet; het regelt specifiek wie de woning in Spanje erft en maakt de procedure bij de Spaanse notaris eenvoudiger.
De Europese erfrechtverordening: welk recht is van toepassing?
Sinds de Europese erfrechtverordening van toepassing is, geldt in beginsel het recht van het land waar u op het moment van overlijden uw gewone verblijfplaats had. Woont u in Nederland en heeft u alleen een woning in Spanje, dan is dat in de regel Nederlands recht. U kunt in uw testament echter uitdrukkelijk kiezen voor het recht van uw nationaliteit, dus voor Nederlands recht, zodat daarover geen twijfel bestaat, ook niet als u later in Spanje zou gaan wonen.
Deze keuze is relevant omdat het Spaanse burgerlijk recht een systeem van verplichte erfdelen kent voor kinderen, dat afwijkt van de grotere testeervrijheid die in Nederland gebruikelijk is. Een notaris in Spanje en een notaris of erfrechtjurist in Nederland kunnen samen beoordelen welke rechtskeuze het beste aansluit bij uw gezinssituatie en bij de manier waarop u de woning wilt nalaten.
NIE
Ook uw erfgenamen hebben dit nodig
Om de woning in Spanje op hun naam te laten zetten bij het Kadaster, moeten uw erfgenamen eveneens over een Spaans fiscaal identificatienummer beschikken, ook als zij zelf nooit van plan zijn in Spanje te wonen, te verhuren of te investeren.
Successiebelasting in Spanje en de aangifte in Nederland
Spanje heft een eigen successiebelasting op de woning die in Spanje ligt, ongeacht of de erfgenaam daar woont of niet. Deze belasting wordt per autonome regio ingevuld, met eigen vrijstellingen en reducties, zodat het uiteindelijke bedrag sterk kan verschillen afhankelijk van waar de woning precies staat. Daarnaast speelt de gemeentelijke plusvalía-heffing over de waardestijging van de grond een rol zodra de eigendom overgaat, dus ook bij vererving, niet alleen bij verkoop.
Spanje en Nederland hebben een verdrag ter voorkoming van dubbele belasting, maar dat verdrag regelt niet automatisch dat uw erfgenamen in Nederland niets meer hoeven te verwerken. Een Nederlandse belastingadviseur moet bevestigen hoe de Spaanse woning en de eventueel in Spanje betaalde successiebelasting in de Nederlandse aangifte worden meegenomen. Zolang de woning op naam van uw erfgenamen staat, blijven ook de gewone jaarlijkse verplichtingen gelden: de aangifte voor niet-ingezetenen, de gemeentelijke onroerendgoedbelasting en de gemeenschapskosten.
Verkopen of schenken tijdens uw leven: een alternatief om te overwegen
Sommige eigenaren overwegen de woning al tijdens hun leven te schenken aan hun kinderen, of juist te verkopen voordat de vererving aan de orde komt. Een schenking in Spanje kent zijn eigen fiscale regels, los van de successiebelasting, en moet eveneens voor een Spaanse notaris worden geregeld. Verkoopt u de woning zelf als niet-ingezetene, dan houdt de koper 3 % van de prijs in als voorschot op uw belasting, en komt daarnaast de gemeentelijke plusvalía-heffing over de waardestijging van de grond.
Welke route het beste past, hangt af van uw persoonlijke en familiale situatie, en dat beoordeelt u het beste samen met een notaris in Spanje en een belastingadviseur in Nederland, niet alleen op basis van dit artikel.
| Stap na overlijden | Tijdsindicatie | Wie is betrokken |
|---|---|---|
| Testament of verklaring van erfrecht raadplegen | enkele weken | Notaris in Nederland en/of Spanje |
| NIE aanvragen voor de erfgenamen | enkele weken | Gemachtigde of advocaat in Spanje |
| Akte van aanvaarding en verdeling van de nalatenschap | enkele weken | Spaanse notaris |
| Inschrijving op naam van de erfgenamen | enkele weken | Registro de la Propiedad |
Praktische stappen om uw erfgenamen voor te bereiden
- Laat naast uw Nederlandse testament een apart Spaans testament opstellen voor de woning in Spanje.
- Leg in het testament vast of u kiest voor Nederlands recht of voor het Spaanse erfrecht met verplichte erfdelen.
- Bewaar een kopie van uw geldig paspoort of Nederlandse identiteitskaart en uw NIE bij de documenten van de woning.
- Bespreek met een Nederlandse belastingadviseur hoe de woning en een eventuele toekomstige successiebelasting in de aangifte worden verwerkt.
- Informeer uw erfgenamen vooraf over de jaarlijkse verplichtingen: de aangifte voor niet-ingezetenen, de onroerendgoedbelasting en de gemeenschapskosten.
Als u in Nederland woont
Vanuit Nederland is Spanje met een directe vlucht van een paar uur goed bereikbaar, wat een tweede woning praktisch maakt voor regelmatige bezoeken. Veel Nederlanders kiezen voor Spanje vanwege het klimaat, de kwaliteit van leven en de aantrekkelijke vastgoedmarkt in vergelijking met Nederland. Omdat beide landen de euro gebruiken, is financiële planning eenvoudiger, al verschillen de Spaanse erfrecht- en belastingregels wezenlijk van de Nederlandse, wat vooraf juridisch advies wenselijk maakt. Kennis van Spaans of Engels is nuttig bij het regelen van notariële en administratieve zaken ter plaatse.
Wat een Spaanse bank doorgaans van u vraagt
- Jaaropgave of loonstroken als bewijs van inkomen
- Laatste aangifte inkomstenbelasting (aangifte IB)
- Recente bankafschriften van de afgelopen maanden
- Overzicht van lopende leningen of hypotheken
- Geldig paspoort of Nederlandse identiteitskaart
Belasting in uw thuisland en in Spanje
Spanje en Nederland hebben een verdrag ter voorkoming van dubbele belasting, maar een Nederlandse belastingadviseur moet bevestigen hoe inkomsten uit Spaans vastgoed in uw aangifte thuis moeten worden verwerkt.
Verblijven in Spanje
Als burger van de Europese Unie geniet u vrij verkeer en mag u zich zonder tijdslimiet in Spanje vestigen, al is inschrijving als resident verplicht bij een langer verblijf.
Nederland betaalt al met de euro, dus bij de aankoop van een woning in Spanje loopt u geen wisselkoersrisico.
Veelgestelde vragen
Moet ik mijn Nederlandse testament laten vertalen voor Spanje?
Niet verplicht, maar wel gebruikelijk. Zonder vertaald en gelegaliseerd Nederlands testament moet de Spaanse notaris eerst vaststellen wie volgens Nederlands recht erft, wat de procedure vertraagt. Met een apart Spaans testament, specifiek voor de woning, verloopt de afwikkeling doorgaans sneller en duidelijker voor uw erfgenamen.
Betalen mijn kinderen in Spanje en in Nederland allebei erfbelasting over dezelfde woning?
Spanje heft successiebelasting over de woning op zijn grondgebied, ongeacht de woonplaats van de erfgenaam. Spanje en Nederland hebben een verdrag ter voorkoming van dubbele belasting, maar hoe dit precies in de Nederlandse aangifte wordt verwerkt, moet een Nederlandse belastingadviseur per situatie bevestigen.
Kan ik als Nederlander in mijn testament kiezen voor Nederlands recht in plaats van Spaans erfrecht?
Ja, via de Europese erfrechtverordening kunt u in uw testament uitdrukkelijk het recht van uw nationaliteit kiezen. Dat is vooral relevant omdat Spanje verplichte erfdelen voor kinderen kent, die afwijken van de grotere testeervrijheid in Nederland. Laat deze keuze vastleggen door een notaris.
Hebben mijn erfgenamen ook een NIE nodig als zij nooit in Spanje willen wonen?
Ja. Om de woning op hun naam te laten inschrijven bij het Kadaster en om eventuele belastingzaken te regelen, hebben uw erfgenamen een Spaans fiscaal identificatienummer nodig, ook als zij de woning direct willen verkopen of nooit zelf gebruiken.
Helpt Sókerim bij het opstellen van een Spaans testament?
Wij zijn geen notaris of belastingadviseur en stellen geen testamenten op. Wel kunnen wij, in het Engels, de communicatie met een Spaanse notaris en gestoría rond uw aankoop coördineren, zodat u op het juiste moment onafhankelijk juridisch en fiscaal advies inwint.